Samodzielne wędrówki wzdłuż lewad na Maderze: pięć tras bez przewodnika

Większość wędrówek wzdłuż lewad na Maderze nie wymaga przewodnika. Potrzebna jest rezerwacja, porządne buty, latarka i uczciwa ocena własnej odporności na wysokość. Kanały wykopano, by doprowadzać wodę do nawadniania z deszczowej północy wyspy na suche południe, a ścieżki konserwacyjne obok nich tworzą dziś sieć szlaków pieszych wyspy: w większości płaskich, często prowadzących przez las wawrzynowy, a czasem przylepionych do skały nad głęboką przepaścią, bez żadnej barierki.

Zmieniły się tylko formalności. Odkąd oficjalne szlaki PR przeszły na system rezerwacji, miejsce rezerwujesz przed wyjściem, a nie na początku szlaku.

Wejście na numerowane szlaki PR jest płatne i rezerwowane z wyprzedzeniem przez portal SIMplifica rządu regionalnego pod adresem simplifica.madeira.gov.pt. Wybierasz szlak, datę i 30-minutowe okno wejścia, płacisz i nosisz kod QR w telefonie. Strażnicy sprawdzają go przy wejściu na szlak.

• Większość szlaków PR: 4,50 euro od osoby
• PR1, Pico do Areeiro – Pico Ruivo: 10,50 euro od kwietnia 2026
• Dzieci do lat 12: bezpłatnie, ale rezerwacja nadal jest potrzebna
• Rezerwacja przez licencjonowanego organizatora wycieczek obniża opłatę do około 3 euro

W wysokim sezonie rezerwuj na dzień lub dwa wcześniej na 25 Fontes i Caldeirão Verde. Spokojniejsze szlaki poniżej rzadko się wyprzedają. Szlaki bywają też zamykane po osunięciach skał i ulewach, więc sprawdź ich status wieczorem poprzedniego dnia, zamiast dowiadywać się o zamknięciu przy szlabanie.

To najłagodniejsze wprowadzenie na wyspie: trzy kilometry tam i z powrotem od drogi w Ribeiro Frio, wzdłuż Levada da Serra do Faial przez las wawrzynowy do punktu widokowego nad doliną Ribeira da Metade. Wysokość prawie się nie zmienia, od 870 do 880 metrów. Dziewięćdziesiąt minut spokojnym krokiem.

W pogodny poranek z platformy widać Pico do Areeiro i Pico Ruivo. W zwykłe popołudnie widać chmury, bo Ribeiro Frio leży w pasie, w którym północno-wschodnie pasaty spiętrzają wilgoć przy górach. Idź wcześnie.

Minusem jest tłok: to wędrówka, na której zatrzymuje się każda wycieczka autokarowa, a punkt widokowy jest niewielki.

Jeśli masz przejść tylko jedną lewadę, przejdź tę. Jedenaście kilometrów z Ribeiro Frio w dół do Portela, ze spadkiem z 880 do 645 metrów w około pięć godzin, wzdłuż jednej z najstarszych lewad na wyspie.

To trasa wąskich półek nad prawdziwymi przepaściami. Są zabezpieczone ogrodzeniem i poręczami, ale jeśli ekspozycja ci przeszkadza, pierwszy odsłonięty odcinek pokonaj powoli i tam zdecyduj, czy iść dalej. Unikaj tej trasy w czasie ulewy i tuż po niej: widoki znikają, a na ścieżkę spływają kaskady wody.

W Ribeiro Frio jest kawiarnia, a w Portela bar, a pomiędzy nimi absolutnie nic, więc weź ze sobą lunch i wodę. Jeśli wolisz skończyć w miejscu z lepszymi połączeniami autobusowymi, skręć w prawo przy domku wodnym Lamaceiros i wyjdź zamiast tego w Santo da Serra.

To ta słynna. Od drogi w Rabaçal 4,3 kilometra w jedną stronę przez górną część doliny Janela do jeziorka zasilanego przez dwa tuziny źródeł, które sączą się prosto ze skalnej ściany. Trzy godziny, średni stopień trudności, na wysokości od 964 do 1 288 metrów.

To także najbardziej zatłoczona wędrówka na Maderze, o każdej porze roku. Ratuje ją odpowiedni wybór czasu. Parking leży przy drodze ER105 około dwóch kilometrów powyżej domku leśniczego, gdzie faktycznie zaczyna się szlak, a ten odcinek pokonuje za kilka euro (tylko gotówką) bus wahadłowy, kursujący od późnego przedpołudnia do wczesnego wieczoru. Przyjedź, zanim zacznie jeździć, przejdź ten odcinek drogi pieszo, a jeziorko będzie prawie tylko dla ciebie. Kawiarnię zostaw na drogę powrotną.

Odnoga do wodospadu Risco (PR6.1) odchodzi od tej samej ścieżki i wydłuża trasę o niecałą godzinę; warto nadłożyć drogi.

To ta długa. Z parku leśnego Queimadas nad Santaną biegnie 8,7 kilometra w jedną stronę, sześć i pół godziny, wzdłuż osiemnastowiecznego kanału do jeziorka pod stumetrowym wodospadem. Wysokość utrzymuje się między 872 a 1 020 metrów, więc wysiłek to dystans, a nie podejścia.

Po drodze cztery tunele skalne. Są nieoświetlone i mokre, więc latarka czołowa to konieczność, a latarka w telefonie oznacza chodzenie z jedną ręką zajętą. Parking w Queimadas jest płatny godzinowo.

Pewni siebie piechurzy mogą iść dalej, do Caldeirão do Inferno, co dodaje kilka godzin na odsłoniętym terenie. Większość osób nie powinna tego robić na koniec siedemnastokilometrowego dnia.

To trasa, którą ludzie pomijają. Od stacji uzdatniania wody nad São Jorge na północnym wybrzeżu 5,3 kilometra w jedną stronę przez gęsty las wawrzynowy do Ribeiro Bonito, trzy i pół godziny, a jak na Maderę nisko, na wysokości od 535 do 573 metrów.

Na trasie stoi działający młyn wodny, który kręci się nieprzerwanie od trzech stuleci. Las jest tu najgęstszy ze wszystkich tych tras, a szlak bywa niemal pusty. Jeśli masz za sobą te słynne albo szukasz opcji na deszczową pogodę, niezależnej od widoków, wybierz tę.

Nie każda wędrówka to szlak PR. Levada dos Tornos biegnie znad Monte przez wzgórza za Funchal, a zachodni odcinek od Romeiros do Camacha nie ma numeru, nie wymaga rezerwacji i jest bezpłatny. Jest dość łatwy, w połowie drogi stoi herbaciarnia, a Camacha ma kawiarnie wokół brukowanego rynku. Zabierz latarkę na tunele.

Na wschód od Camacha ta sama lewada robi się znacznie bardziej stroma i wymaga ostrego podejścia, więc traktuj obie połowy jako różne wędrówki. Równoległa Levada da Serra to łatwiejszy sposób, by iść dalej w stronę Portela.

Jedno ostrzeżenie dotyczące tej strony wyspy: zdarzają się doniesienia o okradaniu pieszych we wzgórzach za zachodnim Funchal i Câmara de Lobos, a w mniejszym stopniu między Monte a Camacha. Idź w towarzystwie, a nie w pojedynkę.

Do Ribeiro Frio dojedziesz autobusem 850 (dawniej 103, w drodze powrotnej 860) z Funchal, który jedzie dalej przez góry do Santany. Kursuje kilka razy dziennie, więc wędrówkę trzeba planować pod autobus, a nie odwrotnie; ta sama sieć autobusowa zabierze cię z powrotem z Portela i Santo da Serra. Do Camacha jeździ często. Do Queimadas potrzebny jest autobus do Santany i taksówka na ostatni odcinek pod górę.

Rabaçal nie ma żadnego transportu publicznego. Oznacza to wynajęty samochód, taksówkę albo zorganizowaną wędrówkę, a zorganizowane wyjazdy odbywają się przez większość dni tygodnia.

To, gdzie nocujesz, decyduje o tym, ile z tego zrobisz. Baza na wzgórzach nad Funchal daje łatwy dostęp do Monte, lewady Tornos i trasy autobusu 850 (dawniej 103), a kurortowy pas zamienia na chłodniejsze noce i widok na zatokę. Madeira with Views ma apartamenty dokładnie w tym pasie miasta.

Buty z dobrą przyczepnością, bo ścieżki wzdłuż lewad to mokry kamień i błoto nawet w suchym tygodniu. Latarkę czołową do tuneli. Warstwy ubrań: w Funchal może być 25 stopni, a na wysokości 1 000 metrów 12 i pędzące chmury. Wodę i jedzenie na całą trasę. Kijki trekkingowe, jeśli planujesz coś stromo w dół, jak zejście z Eira do Serrado do Curral das Freiras.

I plan wycofania się. Osuwiska i obsunięcia skał zamykają trasy o każdej porze roku, a naprawy lub tablice o zamknięciu zwykle pojawiają się szybko, ale jeśli na szlaku trafisz na uszkodzony odcinek, odpowiedzią jest powrót tą samą drogą.

Czy do wędrówek wzdłuż lewad na Maderze potrzebny jest przewodnik? Nie. Szlaki PR są oznakowane, a te powyżej łatwo przejść samodzielnie. Przewodnik przydaje się na trasach z ekspozycją, w Rabaçal, jeśli nie masz samochodu, lub gdy boisz się wysokości.

Ile kosztuje wędrówka po Maderze? Większość szlaków PR kosztuje 4,50 euro od osoby, z rezerwacją z wyprzedzeniem przez portal SIMplifica. PR1 kosztuje 10,50 euro od kwietnia 2026. Dzieci do lat 12 wchodzą bezpłatnie, ale nadal potrzebują rezerwacji.

Która wędrówka wzdłuż lewady jest najlepsza dla początkujących? Vereda dos Balcões (PR11), 3 kilometry w obie strony niemal bez podejść. Odcinek Levada dos Tornos od Romeiros do Camacha to dłuższa, łatwa opcja bez rezerwacji i opłaty.

Czy wędrówki wzdłuż lewad są niebezpieczne? Popularne trasy PR są utrzymywane, a najgorsze przepaście ogrodzone. Prawdziwe ryzyko to nieogrodzone odcinki na nienumerowanych lewadach, nieoświetlone tunele i chodzenie w czasie ulewy lub tuż po niej. Przed wyjściem sprawdź stan szlaku.