Madera w deszczu: co nadal działa w mokry dzień, region po regionie

Odsuwasz zasłonę, niebo ma kolor mokrego betonu, a wędrówka wzdłuż lewady, dla której kupiłeś bilety lotnicze, odpada. Instynkt podpowiada, żeby szukać atrakcji pod dachem. Na Maderze to zwykle zły instynkt. Lepsze pytanie brzmi: zostać tam, gdzie jesteś, czy przejechać dwadzieścia pięć minut i stanąć w słońcu.

Madera to góra wystająca z Atlantyku i to ona rządzi pogodą. Pasmo ciągnące się przez środek wyspy zatrzymuje wilgotne powietrze z północnego wschodu, więc północne wybrzeże i wyższe partie są chłodniejsze i bardziej mokre, a południe jest suchsze. Funchal leży w cieniu opadowym. Średnie temperatury w dzień wahają się tam od około 19°C zimą do około 26°C latem, najchłodniej jest od stycznia do marca, a od maja do sierpnia panuje najsuchszy okres. Zimą bywa naprawdę mokro, ale na południu deszcz rzadko zostaje na cały dzień, a przed złą pogodą często można uciec w inną część wyspy.

Jedna liczba dla całej „Madery” jest prawie bezużyteczna. IPMA, portugalska służba meteorologiczna, publikuje prognozę na dziesięć dni i godzinową na ipma.pt, gdzie wybierasz dystrykt, a potem konkretną miejscowość. Sprawdź miejsce, w którym jesteś, i miejsce, do którego myślisz pojechać, i porównaj je. W wielu dniach obie prognozy są zupełnie różne.

Potem popatrz przez okno, gdzie naprawdę leżą chmury. Szara pokrywa nad wzgórzami za Funchal, przy czystym niebie nad wybrzeżem, zwykle oznacza, że nadmorski bulwar przez cały dzień pozostanie suchy, a szczyty ponad chmurami toną w słońcu. Niskie chmury przy samej wodzie i stały deszcz to zupełnie inna sprawa i właśnie wtedy warto schować się pod dachem.

Jeśli mieszkasz w Funchal, masz na wyspie najłatwiejszy mokry dzień, bo miasto ma dość zadaszonych miejsc, żeby go wypełnić.

Mercado dos Lavradores to oczywisty pierwszy przystanek i jest naprawdę zadaszony. Otwarty od poniedziałku do piątku od 07:00 do 19:00 i w sobotę od 07:00 do 14:00, w niedziele i święta jest zamknięty. Przyjdź wcześnie. Około jedenastej górna galeria zamienia się w kolejkę pasażerów ze statków wycieczkowych, którym wręcza się plasterki marakui po cenach, na które nikt się wcześniej nie zgodził. Warto zobaczyć halę rybną na dole: espada, głębinowa ryba, która trafia do menu w każdej restauracji na wyspie, leży tam wyglądając jak coś wyłowionego z rowu oceanicznego, bo dokładnie tak jest.

Blandy's Wine Lodge przy Avenida Arriaga to druga pewna odpowiedź, a godzina tam uczy o Maderze więcej niż większość muzeów. Lodge Tour trwa około 30 minut i kosztuje 17 euro z dwiema degustacjami, a Premium Tour trwa około 45 minut i kosztuje 23 euro z trzema. Przez cały czas, w kantorni i pomieszczeniach, w których dojrzewa wino, jesteś pod dachem.

Katedra Sé, Museu de Arte Sacra i uliczki starego miasta wokół Rua de Santa Maria wypełnią resztę przedpołudnia, a nadmorska promenada w stronę Lido nadaje się do spacerów także w lekkim deszczu. Zanim wyruszysz, sprawdź, czy to, wokół czego planujesz dzień, jest naprawdę otwarte.

W odpowiedni szary dzień można po prostu wyjechać z pogody.

Pico do Arieiro ma 1 818 metrów, a jak na szczyt tej wysokości dziwnie łatwo tam dojechać: droga prowadzi na samą górę, są parking, kawiarnia i sklep. Kiedy chmury leżą nad wybrzeżem jako płaska warstwa, jedziesz dwadzieścia minut przez szarość, wynurzasz się nad nią i widzisz szczyty Arieiro, Pico das Torres i Pico Ruivo, najwyższego na wyspie, 1 861 m, wystające z czegoś, co wygląda jak biały ocean.

Działa to tylko wtedy, gdy chmury mają górną granicę, a nie wypełniają całej wyspy, więc przed wyjazdem popatrz na górę albo zadzwoń do kawiarni. Na górze jest też poważnie zimno, zimą nawet poniżej zera, a ścieżki bywają oblodzone, więc zabierz kurtkę i porządne buty, nawet jeśli idziesz tylko z parkingu na punkt widokowy.

Ribeiro Frio, niżej przy tej samej drodze, to wariant zapasowy. Jest tam hodowla pstrągów, kilka miejsc, gdzie można zjeść, i krótki, płaski spacer po zachodniej stronie drogi do punktu widokowego Balcões, który da się przejść nawet w mżawce.

Północ to mokra strona wyspy, więc jedź tam wtedy, gdy deszcz zalega na południu, co zdarza się częściej, niż odwiedzający się spodziewają.

W Porto Moniz jest Madeira Aquarium, wbudowane w Fortaleza de São João Baptista, replikę dawnego fortu nad portem. Otwarte codziennie od 10:00 do 18:00, a wstęp kosztuje 7 euro dla dorosłych, 4 euro dla dzieci w wieku od 5 do 14 lat i 4 euro dla osób powyżej 65 lat. Dwanaście zbiorników i około dziewięćdziesięciu lokalnych gatunków, na całość wystarczy około godziny. Naturalne lawowe baseny obok to powód, dla którego przyjeżdża większość ludzi, a w wietrzny, mokry dzień zwykle są zamknięte dla pływających, więc sprawdź to, zanim oprzesz na nich cały dzień.

Jedną rzecz możesz skreślić z listy: São Vicente Caves and Volcanism Centre, czyli jaskinie i centrum wulkanizmu. Co drugi przewodnik po Maderze nadal podaje jaskinie jako idealną atrakcję na deszczowy dzień. Są zamknięte od 2020 roku, a na stronie operatora wisi obecnie komunikat, że jaskinie i centrum są zamknięte do odwołania z powodu prac konserwacyjnych. Nie ogłoszono daty ponownego otwarcia. Nie jedź do São Vicente dla tych jaskiń.

Co w São Vicente nadal jest, to stary środek wsi, kościół i nadmorska droga na wschód w stronę Seixal i Porto da Cruz, najbardziej dramatyczna właśnie przy złej pogodzie, bo morze jest wtedy wzburzone. Oglądanie z okna kawiarni, jak atlantycka fala uderza w północne wybrzeże, to w pełni godny sposób na mokre popołudnie.

Południowo-zachodni kraniec wyspy dostaje mniej deszczu niż prawie jakiekolwiek inne miejsce i ma mniej odwiedzających, więc to dobry wybór, kiedy w Funchal jest szaro.

MUDAS, muzeum sztuki współczesnej nad Calhetą, to poważny budynek autorstwa architekta Paulo Davida i sam wart jest przejazdu. Otwarte od wtorku do soboty od 09:30 do 13:00 i od 14:00 do 17:30, w niedziele, poniedziałki i święta jest zamknięte. To zamknięcie stale zaskakuje ludzi, bo niedziela to właśnie dzień, w którym masz wolne. Zaplanuj wizytę w środku tygodnia.

W Calhecie jest też sztuczna piaszczysta plaża, która w deszczu jest mało zachęcająca, a Ponta do Sol dalej wzdłuż wybrzeża ma opinię najsłoneczniejszego miejsca na wyspie i to rozsądny cel na obiad, kiedy wszystko na wschód od niej tonie w chmurach.

Wzgórza za Funchal to osobny mokry dzień. Kolejka linowa jeździ znad nabrzeża do Monte codziennie z wyjątkiem Bożego Narodzenia, od 08:45 do 17:45. Bilet w obie strony kosztuje 22 euro, w jedną 16, dzieci poniżej 7 lat jadą za darmo, a dzieci od 7 do 14 lat płacą połowę. Jazda w chmurach jest raczej nastrojowa niż rozczarowująca, a na górze czekają ogrody Monte Palace i kościół Nossa Senhora do Monte. Stąd startuje też zjazd wiklinowymi saniami, ale nie działa on przy mokrej drodze, więc potraktuj go jako bonus, a nie plan.

Sprawdź wysokość każdego miejsca, które rezerwujesz zimą. Nawet na 300 metrach jest wyraźnie chłodniej niż na poziomie morza, a wysoki płaskowyż jest naprawdę zimny.

W szarym tygodniu miejsce noclegu znaczy więcej niż w słonecznym. Pokój z szerokim widokiem na zatokę to różnica między poczuciem uwięzienia a możliwością usiąść z kawą, patrzeć, jak przelotne deszcze przesuwają się po wodzie, i wybrać spacer w przerwie między nimi. Jeśli wybierasz bazę na wzgórzach nad Funchal właśnie z tego powodu, Madeira with Views specjalizuje się w domach i apartamentach dobieranych pod kątem widoku.

Niektóre rzeczy na Maderze w deszczu stają się czymś gorszym niż rozczarowaniem.

• Wędrówki wzdłuż lewad z tunelami lub nieosłoniętymi stromymi przepaściami. Levada do Caldeirão Verde, Caldeirão do Inferno i tunele w Rabaçal zamieniają się w zimną, płynącą wodę w ciemności, a odsłonięte odcinki to miejsca, w których ludzie doznają urazów. Wybierz zamiast tego szerokie lewady z barierkami albo poczekaj. Warunki poprawiają się po kilku dniach bez deszczu, nawet zimą.
• Szlak grzbietem z Arieiro do Ruivo. We mgle nie ma widoków, skała jest mokra i nie ma tam nic do zyskania.
• Długie górskie przejazdy dla widoków. Przełęcz Encumeada i płaskowyż Paul da Serra bardzo często leżą w chmurach, a droga do Ponta do Pargo jest powolna nawet w najlepszych warunkach.
• Wędrówka na Ponta de São Lourenço przy silnym wietrze, który jest innym zagrożeniem niż deszcz, ale zwykle przychodzi razem z nim.

IFCN, regionalny urząd leśny i ochrony przyrody, publikuje na ifcn.madeira.gov.pt klasyfikowaną sieć szlaków i swoje wskazówki dla piechurów. Po silnym deszczu szlaki bywają zamykane i te zamknięcia mają swoje powody.

Bez samochodu to rozkład jazdy decyduje o tym, co jest możliwe, więc sprawdź go, zanim zdecydujesz się na plan.

Autobus do Porto Moniz to linia Rodoeste 139. Pierwszy odjazd z Funchal jest o 07:35, a w Porto Moniz autobus jest o 10:45, jadąc jako linia 6 aż do São Vicente. W drodze powrotnej autobusy odjeżdżają z Porto Moniz o 12:10 i 14:10, a ten o 14:10 dojeżdża do Funchal o 17:05. Cały dzień na północnym wybrzeżu to więc wczesny start, około trzech i pół godziny na miejscu i zero zapasu, jeśli spóźnisz się na popołudniowy autobus.

W Funchal żółte autobusy Horários do Funchal jeżdżą często, a miasto jest na tyle zwarte, że taksówka przez miasto nie jest droga. W góry i na południowy zachód samochód z wypożyczalni albo kierowca to realnie jedyny sposób, żeby zachować możliwość gonienia za pogodą.

Czy na Maderze dużo pada? Zależy wyłącznie od tego, gdzie stoisz. Północne wybrzeże i góry są chłodniejsze i mokrzejsze, południowe wybrzeże leży w cieniu opadowym, a od maja do sierpnia jest najsuchszy okres. Przelotne opady na południu zwykle szybko mijają.

Czy w deszczu można iść na wędrówkę wzdłuż lewady? Na niektóre tak. Trzymaj się szerokich, ogrodzonych lewad na niskiej wysokości i unikaj wszystkiego z tunelami lub odsłoniętymi przepaściami. Najpierw sprawdź zamknięcia w IFCN, bo po silnym deszczu szlaki są zamykane.

Czy jaskinie São Vicente są otwarte? Nie. Są zamknięte od 2020 roku, a oficjalna strona podaje obecnie, że są zamknięte do odwołania z powodu prac konserwacyjnych, bez daty ponownego otwarcia. Wiele przewodników wciąż je wymienia.

Co najlepiej robić na Maderze w deszczowy dzień? Pojechać na Pico do Arieiro, gdy chmury tworzą płaską warstwę, a nie ogólną szarą zawiesinę. Droga prowadzi na 1 818 m i wynurzasz się ponad pogodę.